گره

نميدانم داستاني را كه در برنامه قبل تعريف كردم، بخاطر داريد يا نه؛ دوربين فيلم برداريم را برداشتم و آمدم در سطح شهر و شروع كردم به تصویربرداري از يكي از ميدانهای سعادت آباد. بعد از اندكي قدم زدن احساس گرسنگي كردم يك مغازه فستفود همان اول راه بود؛ مغازه‌اي كه جز ساندويچ و كالباس چيزي نداشت. جالب بود و جالبتر از آن مقدار زياد سسي بود كه داخل آن بود يك گاز بيشتر از ساندويچ نزده بودم كه به فستفود بعدي رسيدم ديدم اين مغازه تنوع بيشتری دارد؛ خواستم منو را بگيرم كه يك فستفود ديگر کمی جلوتر ديدم! جالب بود كه در يك راسته كوتاه سه تا مغازه فستفود وجود داشت. تصميم گرفتم در امتداد اين خيابان راه بروم و از مغازه‌ها تصوير بگيرم نتيجه اين شد كه در همين راسته كوتاه ده تا مغازه فستفود وجود داشت كه اگر همه اين فستفودها رو نسبت به كل مغازه‌ها حساب مي‌كردم مي‌ديديم 20 درصد مغازه‌ها فستفود يا غذاي سريع عرضه مي کنند. آن هم فقط در يك نقطه تهران! دليل اين اقبال مردمي براي فستفودها و اين شكل عرضه در ايران چيست؟ مسئولين وزارت بهداشت از رشد 30 درصدی مغازه‌هاي فستفود خبر ميدهند و در ده سال گذشته از 24 هزار مغازه به 35 هزار مغازه افزایش داشته اما چرا فستفودها اينقدر زياد شده اند آن هم در كشوري كه وزير بهداشت آن از اضافه وزن 60 درصد آدمهاش صحبت ميكند و اين شد سئوال گره.
دكتر ناصر كلانتری متخصص تغذيه كودكان از دانشگاه شهيد بهشتي درباره علت این مسئله گفتند: "چند دليل براي اين مسئله است كه يكي جهاني شدن و ديگري افزايش سرعت شهرنشيني است و بخش عمده اين سرعت افزايش فستفودها پيروي از فرهنگ بيگانه است."
میلاد دخانچي: "در تبليغات خارجي تبليغ فستفودها را نميبينم پس شما چطور اين دو مسئله را به هم ارتباط ميدهيد؟"
دكتر ناصر كلانتری : "اين زمانی است كه تبليغ را صرفاً پيام بازرگاني ببينیم؛ درحالي كه در همه فيلمها، ويدئوها، سريالها، هر چقدر هم بخواهيم دخل و تصرف كنيم، پس از يك فعاليت طولاني شخصیت فیلم كنار فستفود ميايستد و ساندويچ ميخورد و اين تبليغ غير مستقيم بهترين نوع تبليغ است و باز خورد آن بيشتر از آگهي بازرگاني خواهد كه مستقيماً گفته شود فلان فست فود را مصرف كنيد مثلاً در يكي از فيلمها جكي چان پس از تعقيب و گريزي طولاني هشت پا ميخورد! اين نوع تبلیغات وجود دارد."
میلاد دخانچي: "اين نقض صحبت شماست زيرا هشت پا در ايران علاقهمند ندارد؟ "
دكتر ناصر كلانتری : "نقضي نيست، غذاي ما از فرهنگ غذايي ما گرفته شده است. غذا تنها غذا نيست كه تنها براي رفع گرسنگي مصرف شود زيرا غذا عامل اجتماعي قوي ای است و تغيير در مسئله هويت غذا را بايد به عنوان مسئله جديد مطرح كرد.
در مستندی که پخش شد، ما تقابل دو نوع تفكر را ميبينيم زماني زن محور زندگي بود و اگر خانواده را به چادري تشبيه كنيم زن تيرك وسط چادر است و زماني كه از سلامت خانواده صحبت ميكنيم ابتدا بايد در مورد سلامت مادر صحبت كنيم. اما در حال حاضر نگراني كه نسبت به زنان در جامعه هست بسيار متفاوت با قبل است.
غذايي كه ما مصرف ميكنيم نشان دهنده اين موضوع است كه ما در چه جامعهاي زندگي ميكنيم و هويت خانوادهها از آن مشخص ميشود پس زماني كه خانوادهها ميدانند غذا عامل شناسايي آنهاست بايد سعي كنند در انتخاب آن دقت بيشتري داشته باشند و نبايد فراموش كرد زماني كه يك نياز غير واقعي در شخص ايجاد ميشود، تبديل به تقاضا ميشود.
هميشه پديدهها و تقاضاهاي اجتماعي و تغييراتي كه در شيوههاي زندگي ايجاد ميشود بخصوص در بحث جهاني شدن، عدهاي با آن موافق و برخي مخالفند اما در جهاني شدن و بحث غذا سبك غذاهاي ايراني به سمت غربي شدن ميرود!"
میلاد دخانچي: "زماني كه به جوان ايراني اين حرفها را ميزنيم، ميگويد بحث تمدن و هويت قشنگ است ولي الان وقت نداريم؛ صبح بايد برويم دانشگاه و وقت نهار بايد برويم فستفود بخوريم و اينها در قالب صحبت زيباست!
در هرحال تقابل بين سنت و مدرنيته وجود دارد اما سنت يكي از هويتهاي هر جامعهاي است و ما نميتوانيم صرفاً به اين جوان ايراد بگيريم و او را نقد كنيم كه چرا فستفود مصرف ميكند زيرا برخي از مسائل هنوز در او فرهنگ سازي نشده است و ما در حال پيدا كردن ريشههاي اين مشكل هستيم و براي رفع آن همه جامعه بايد كمك كنند."
دکتر مهرداد كريمي، متخصص طب سنتی، در پاسخ گفتند : "حضور بچهها در جامعه مسئله مهمي است و باب جديدي را باز ميكند اما مسئله مهم آموزش است كه بايد اين هويت و فرهنگ درست ايجاد شود و ساخت اين هويت ديني توسط خانواده بسيار مهم است زيرا غذا تنها غذا نيست و مسائل ديگري همراه با آن مطرح است. در دو سبك زندگي كه ديديم آگاهي يكي بود اما نوع رفتار متمايز بود و توجيهات خانمي كه به سبب مشغله كاري و مسائل ديگري غذاي مدرن را به خانه خود ميآورد غير قابل قبول است زيرا ميشد اين غذا يك غذاي سنتي باشد و اين آموزش نادرست است كه رفتارها بد ميشود زيرا در حال حاضر در كنار فستفودها و رستورانهاي غذاي سنتي نيز وجود دارند.
میلاد دخانچي: "بعضيها علت روي آوردن به فستفود را كلاس اجتماعي اين غذا ميدانند. چرا در ايران فستفودها از پرستيژ اجتماعي برخوردار هستند؟"
دکتر ناصر كلانتري: "زماني علت ورود فستفودها به منازل سرعت وكمبود زمان بود اما اكنون ديگر اين نگاه تغيير كرده است و برخي براي مصرف كنندههاي آن شخصيت اجتماي قائل ميشوند مثلاً اگر پيتزا بخوريد از اين طبقه اجتماعي بالاتر ميرويد."
میلاد دخانچي: "چرا اين اتفاق افتاد؟"
دکتر ناصر کلانتری : "علت، كم كاري ما در شناساندن هويت و كلاس اجتماعي است تا به جايي نرسيم كه كلاس اجتماعي ما با غذايي بيگانه ايجاد شود."
میلاد دخانچي: "ما ميتوانيم خودمان را مواخذه كنيم كه فرهنگ سنتي خود را معرفي نكرديم يا يك نگاه انتقادي كه غذاي سنتي پاسخگوي نياز جامعه كنوني نيست؟ آيا غذاي سنتي ما توانسته است خود را توليد يا باز توليد كند؟"
دکتر ناصر كلانتري: "اتفاقاً مسئله اين است كه نگاه ديگري نيست و اين باز توليد اتفاق نيفتاده است و ما نياز خود را با غذاي سنتي بر طرف نميكنيم و با توجه به نيازهاي كاذبي كه در مردم ايجاد كردهايم نياز به تغيير داريم.
خانوادههايي كه از فستفودها مصرف ميكنند تصور ميكنند به خانواده خود خدمت كردهاند اما آيا كنترلي روي طبخ و مواد اوليه اين غذاها وجود دارد از طرفي در كنار اين فستفود فرهنگ استفاده از آن را به نسل آموزشي ميدهد."
میلاد دخانچي: "با وجود اينكه فستفودها در ايران براي اقشاري پرستيژ است اما در آمريكا خلاف اين موضوع صدق ميكند."
دكتر ناصر كلانتري : "با وجود اينكه همبرگر در فرهنگ آمريكايي يكي از رايجترين غذاهايي است كه حتي مسئله پشت بند فرهنگي براي آن وجود دارد كه نشان ميدهد جامعه آمريكا به دنبال مسئله اتكا به خود، خودكفايي، عدم وابستگي به ديگران پسزمينه اين رفتار غذايي بوده است. اما اينقدر اين اثرات سوء براي مردم ايجاد شده است كه يك فيلم ساز نقدي را در حيطه سلامت بيان ميكند."
میلاد دخانچي: "چقدر شما فضاها را مشابه ارزيابي ميكنيد؟ و آمريكا و ايران؟"
دکتر ناصر كلانتري: "متاسفانه در كشور ما نيز به همين شكل پيش ميرود و اين همان چيزي است كه از آن به عنوان تهاجم فرهنگي ياد ميشود. ممكن است افرادي با من مخالف باشند اما اين تنها غذا نيست كه به كشور ما وارد ميشود بلكه فرهنگ آن نيز وارد شده است و خانوادههاي ما را از هم گسسته كرده است كاركرد غذا در خانوادههاي ايراني و شرقي چيزي است كه مكتب اورنيتاليز به آن گفته ميشود. شرق گرايي غذا را عاملي براي ايجاد وحدت، صميميت، يكدلي، تشريك مساعي، كنار هم بودن ميداند نه سير شدن بلكه فرهنگ سازي ميكند براي ايجاد ارتباط بهتر، روند صرف غذا در خانوادههاي شرقي گاهاً دو ساعت به طول ميانجامد كه براي يك انسان غربي كسل كننده است."
دکتر مهرداد كريمي: "چرا مردم و مسئولان سئوالاتي از اين جنس نميكنند كه فستفود ممكن پرستيژ اجتماعي محسوب شود و مضراتي دارد؟
وجوه اين فيلم در آن وجه تخريبي درست است و يك تحقيق را ارائه داد. اما معمولا ما اهل تحقيق و پژوهش و دانستن نيستيم كه فرد در يك تجربه فردي محققانه به اهداف معلومي برسد و پيش فرضها پس از طي مراحل ايدهآل اثبات شود و مردم را نيز در اين روند با خود همراه كنيم."
میلاد دخانچي: "اين سياهنمايي است يا واقعيت؟"
دکتر مهرداد کریمی: "مباحثي كه درطب سنتي از اين غذاها آمده است اضطراب، استرس، دو بين شدن چشم، برهم خوردن توازن بين بدن صورت ميگيرد كه طبق اصل تلمباري در بدن اتفاق ميافتد."
میلاد دخانچي: "اگر همه يا بخشي از جامعه به شكلي كه ايشان فستفودها را مصرف كردهاند مصرف كند آيا اين عارضه رخ ميدهد؟"
دکتر مهرداد کریمی: "ميتوان حدود مصرف دارو را مشخص كرد و هر دارو مصرف و كاركردهاي خاصي خود را دارد."
میلاد دخانچي: "چرا اينقدر دشمن براي فستفود وجود دارد؟"
دکتر مهرداد کریمی : "سعي كنيم مسائل را سفيد سفيد و يا سياه سياه نبينيم. بايد ياد بگيريم مجموعهاي از مسائل را در كنار هم قرار دهيم و نتيجهگيري كنيم."
دكتر ناصر كلانتري: "غذا چي هست؟ نشانه فرهنگ؟ هويت من از چيزي كه ميخورم شكل ميگيرد پس از غذاهاي كه از كشورهاي ديگر ميآيند با خود فرهنگ غذايي آن كشور را به همراه دارند فرهنگ از هم گسستن اما فرهنگ غذايي سنتي سعي به از بين بردن فاصلهها دارد. من تلاش ميكنم بگويم غذا نماد فرهنگ ماست و نحوه پخت و طبخ آن توسط مادر كمكم از بين ميرود و جامعه بايد آگاه باشد كه غذا را تنها براي سيرشدن مصرف نميكند زيرا اگر اينگونه نبود ميشد غذا را شب در حلق انسان ريخت يا از جايگزينهاي آن استفاده كرد.
اما يك كاركرد جانبي آن محبتي است كه مادر با پخت غذا به خانواده ميدهد و تشكري كه فرزندان به سبب طبخ غذا از مادر ميكنند اما در سبك مدرن به ازاي هزينه پرداختي كالا دريافت كردهاي پس نيازي به تشكر نيست!
غذا به كالا تبديل شده است و من روند كنوني در مورد غذا را به ريلي از رفتارهاي اجتماعي، رفتارهاي خانواده، بزرگ شدن فرزندان و انتقال آن به نسل بعد، از بين رفتن فرهنگ ايراني و فرهنگ ديني در مورد غذا كه هر نوع غذايي را مصرف نكنيد صحبت ميكنيم."
میلاد دخانچي: "فستفودها يك واقعيت هستند در مواجهه با آنها چه بايد كرد؟"
دکتر ناصر کلانتری: "ما يك اصل را از خدا ياد ميگيريم؛ اصل نفي و اصل جذب. معمولاً خيليها به عنوان انتقاد و ستيزه ميگويند غذا كاركردهاي بسياري دارد زيرا غذايي كه در كنار خانواده مصرف ميشود به نوعي تزريق محبت است و اين آگاهي دادن كه ايجاد تنوع غذايي ميكند و ياد آوري اين موضوع كه ما به اين سرزمين تعق خاطر و هويت غذايي ما با برخي چيزها پيوند خورده است."
میلاد دخانچي :"مصرف فستفود بيست سال ديگر در ايران را چگونه ارزيابي ميكنيد؟"
دکترناصركلانتري: "بيست سال ديگر وضعيت فستفود در ايران مانند الان خواهد بود اما اگر درحوزه فرهنگ همين طور كم كاري كنيم چه بسا از اين هم جلوتر رويم. بايد به فرهنگ خودمان بازگرديم.
زماني كه يك نگاه به خود، درون، قوميت، هويت ملي، هويت ديني داشته باشیم، ميتوانيم در مقابل دنيايي از تبليغات و هجوم ايستادگي كنيم. اين من، والدين، هستم كه ميتوانم كودك را به غذا خوردن در كنار خانواده تبليغ كنم."
میلاد دخانچي: "واقعيت اين است كه وزارت بهداشت مسئوليت نظارت بر فستفودها را در ايران بر عهده دارد و نظارتي از جنس كنترل فرهنگ سلامت اما در كنار فرهنگ سلامت مفهومي به نام سلامت فرهنگ وجود دارد. در اين خصوص نظر دكتر مصداقينيا ،معاون بهداشت وزير بهداشت و درمان و آموزش پزشكي، را جويا شديم."
میلاد دخانچي: "رابطه نزديكي ميان تغذيه و فرهنگ بومي هر كشور وجود دارد و شيوع فستفودها، فرهنگ بومي هر جامعه را دستخوش تغيير ميكند و سبك زندگي آنها را تغيير ميدهد آيا چنين حساسیت و نگاهي براي شما و همكارانتان در وزارت بهداشت وجود دارد؟"
دکتر مصداقی نیا: "طبيعتاً به اين صورت است ما به مسئله سبك زندگي شهروندان اهميت بسيار زيادي ميدهيم اعتقاد ما بر اين است نه تنها وزارت بهداشت، اين توجه درنظام ما وجود دارد و قوانيني كه در مجلس شوراي اسلامي تصويب ميشود به سلامت نيز توجه داشته است."
میلاد دخانچي: "بحث نگاه به سلامت و نگاه به فرهنگ بومي كه در حال تغيير است دو بحث مجزا است . فرهنگ بومي چه ميشود؟"
دکتر مصداقی نیا: " اینکه فرهنگ بومي دستخوش تغيير شود، خوب نيست و اساساً اين حادثهاي است كه تنها در كشور ما رخ نميدهد و بسياري از كشورهاي دنيا داراي فرهنگ تهاجمي هستند معتقدند همه آنها كشورهاي توسعه يافته است. وقتي مقام معظم رهبري در يكي از بياناتشون به هجمه فرهنگي اشاره ميكنند برخي اين هجمه را يك مسئله سياسي و امنيتي نگاه ميكنند اما رسوخ همين فرهنگ خود هجمه فرهنگي است."
میلاد دخانچي: "در مقابله با اين هجمه چه بايد كرد؟"
دکتر مصداقی نیا: "در اين حوزه نه تنها وزارت بهداشت، بلکه رسانههاي جمعي، آمورش و پرورش،خانوادهها و ... همه مسئول هستندکه به خانوادهها آگاهي لازم را ارائه كنند ."
میلاد دخانچي: "وجود تعداد زياد مغازههاي فستفود نياز كاذب براي فرد ايجاد ميكند اين آگاهيها يك طرف و سياست گذاري در طرف ديگر؟"
دکتر مصداقی نیا: "دقيقاً همين طور است اگر مردم به اندازه كافي آگاه باشند طبيعتاً غذاي سالم ميخوردن و اينقدر در ايران فستفود اقبال پبدا نميكرد."
میلاد دخانچی: "پس وزارت بهداشت چه كار ميكند؟"
دکتر مصداقی نیا: "وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي يك اداره كل آموزش بهداشت دارد كه اين مسئله جز وظايف اصلي دفتر تغذيه اين اداره كل است. اما وزارت بهداشت به عنوان عنصر تعيين كننده نسبي است و نميتواند عنصري تايين كننده باشد. عملكرد مناسب وزارت بهداشت تنها 25 درصد اين اصلاحات را انجام ميدهد بقيه مسائل دست وزارت بازرگاني، وزارت صنايع، شوراي اصناف و ارگانهاي ديگر است."
میلاد دخانچي: "آيا اين هماهنگي بين ارگانها صورت گرفته است؟"
دکتر مصداقی نیا: "به دليل ايجاد اين هماهنگي شوراي عالي سلامت و امنيت غذايي به رياست رئيس جمهور زير نظر هشت وزير مربوط تشكيل شده است كه برنامههاي لازم در اين شورا تدوين ميشود و پس از امضاي معاون اول رئيس جمهور به نهادهاي دولتي ابلاغ ميشود. وظيفه ما جلوگيري از بيماري است بعد درمان."
میلاد دخانچي: "آيا سلامتي فرهنگي را ميتوان در ايران داشته باشيم؟"
دکتر مصداقی نیا: "فرهنگ سلامتي در حوزه مسئوليتهاي ماست اما سلامت فرهنگي در حوزه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است."
میلاد دخانچي: " ایا شيوع فستفودها بر تغذيه ايرانيها اثر ميگذارد؟"
دکتر مصداقی نیا: "اين سيكل مشخصي است؛ فست فودها اگر سالم هم طبخ شوند به دليل داشتن نمك و روغن زياد براي ما خوب نيستند."
میلاد دخانچی: " براي ايجاد آگاهي در مصرف فستفود وزارت بهداشت چگونه عمل ميكند؟"
دکتر مصداقی نیا: " از طريق رسانه هاي جمعي، ورود به مدارس و تدريس سبك زندگي سالم آگاهی می دهد."
میلاد دخانچي: "در نهايت مخاطب مصرف كننده است سئوال اينجاست وزارت بهداشت و يا حاكميت با اين نياز ايجاد شده چه ميكند؟"
دکتر مصداقی نیا: "بايد با نظارت و دقت بيشتري مجوزها صادر شود ما پس از صدور مجوز آموزشهاي مستمر رستوران داران رها نشود. به نظرمن عرضه و تقاضا نظامي را ايجاد ميكند كه شايد مورد توجه ما نباشد. طبيعتاً به اين سرعت اين مغازهها شكل نخواهند گرفت. قطعاً تقاضا هست كه عرضه ايجاد شده. اكنون خانمهاي خانه دار با يك تماس غذايي مورد نظر را به منازل ميآورند و مسلماً اين سبك راحتتر است."
میلاد دخانچي: "حرف اينجاست چطور ما صنعت سينما را كنترل ميكنيم اما روي صنعت تغذيه كنترلي نداريم؟"
دکتر مصداقی نیا: "كنترل وجود دارد اما از لحاظ بهداشتي و براي ما بهداشت مكان براي داشتن مجوز، كافي است يعني امتيازات ما در همين اندازه است و به ميزان مواد غذاي و تركيب آنها كاري نداريم."

دانلود (منبع: gereh3.ir):

دانلود گره - فست فود - بخش اول 38 مگابایت

دانلود گره - فست فود - بخش دوم 38 مگابایت

دانلود گره - فست فود - بخش سوم 39 مگابایت

دانلود گره - فست فود - بخش چهارم 46 مگابایت

مطالب مرتبط:

حاشیه برنامه فست وفود